Inwestowanie w las w Polsce to temat, który budzi wiele pytań, zwłaszcza w kontekście potencjalnych zysków. Jako Olaf Jasiński, z mojego doświadczenia mogę powiedzieć, że nie jest to droga do szybkiego wzbogacenia się, ale raczej przemyślana, długoterminowa lokata kapitału, która wymaga cierpliwości i strategicznego planowania. Właściciele gruntów leśnych czy potencjalni inwestorzy często szukają konkretnych danych finansowych, które pomogą im ocenić opłacalność takiego przedsięwzięcia. W tym artykule postaram się przedstawić realne scenariusze zarobkowe, uwzględniając zarówno przychody ze sprzedaży drewna, jak i dostępne dotacje, a także kluczowe czynniki wpływające na ostateczny dochód.
Ile można zarobić na 1 hektarze lasu w Polsce kluczowe scenariusze dochodowe i wsparcie
- Główny dochód ze sprzedaży drewna pojawia się po 60-120 latach i może wynieść od 80 000 zł do ponad 200 000 zł za hektar, zależnie od gatunku i zasobności.
- Nowo założone lasy na gruntach rolnych mogą generować stały dochód z dotacji przez 15 lat, w tym jednorazowe wsparcie na zalesienie (do 16 000 zł/ha) oraz roczną premię zalesieniową (ok. 1 580 zł/ha).
- Możliwość wycinki drewna jest ograniczona przez Uproszczony Plan Urządzenia Lasu (UPUL) i tzw. etat cięć, co uniemożliwia jednorazowe pozyskanie całego drzewostanu.
- Do kluczowych kosztów posiadania lasu należą podatek leśny, obowiązkowe nasadzenia po wycince oraz ochrona przed szkodnikami i pożarami.
- Dodatkowe źródła dochodu to sprzedaż choinek, płodów runa leśnego czy agroturystyka, choć są one zazwyczaj mniej znaczące.
- Nowe regulacje unijne (EUDR) mogą wpłynąć na wzrost cen drewna z udokumentowanym pochodzeniem, co stanowi potencjalną premię dla właścicieli.
Zarabianie na lesie: Czy to realne w polskich warunkach?
Posiadanie lasu w Polsce to, jak już wspomniałem, inwestycja długoterminowa. W mojej ocenie, kluczowe jest zrozumienie, że dochód ze sprzedaży drewna, czyli ten najbardziej spektakularny, pojawia się dopiero po kilkudziesięciu latach zazwyczaj od 60 do 120 lat, w zależności od gatunku drzewa i warunków siedliskowych. To wymaga cierpliwości i perspektywicznego myślenia, ale jednocześnie daje poczucie stabilności i bezpieczeństwa kapitału.
Możemy wyróżnić dwa główne źródła dochodu z lasu, które ja nazywam "pensją" i "premią". "Pensja" to regularne, choć mniejsze, dochody z dotacji i dopłat, takie jak premia zalesieniowa czy pielęgnacyjna, które mogą wspierać właściciela przez pierwsze lata. "Premia" to natomiast duży, jednorazowy dochód ze sprzedaży drewna, który uzyskuje się po osiągnięciu przez las wieku rębności. Istnieją również inne, mniej znaczące źródła, o których wspomnę w dalszej części artykułu, ale to właśnie te dwa filary stanowią podstawę analizy opłacalności.
Sprzedaż drewna: Ile jest warte to, co rośnie na Twoim hektarze?
Wartość drewna rosnącego na Twoim hektarze zależy od kilku kluczowych czynników. Najważniejsze z nich to wiek lasu (czyli wspomniany wiek rębności od 60 do 120 lat) oraz gatunek drzewa. Sosna, dąb, buk czy brzoza mają różną dynamikę wzrostu i osiągają różną zasobność drzewostanu, czyli ilość metrów sześciennych drewna na hektarze. Przeciętna zasobność lasów w Polsce to około 290 m³/ha, ale w dojrzałym, dobrze utrzymanym lesie (np. 100-letnim sosnowym) może to być nawet 400-500 m³/ha. Co istotne, ceny drewna opałowego są znacznie niższe niż drewna wielkowymiarowego, czyli tartacznego, które jest wykorzystywane w przemyśle drzewnym i budownictwie.
| Gatunek drewna i rodzaj | Orientacyjna cena za 1 m³ (2026) |
|---|---|
| Sosna opałowa (S4) | 150-200 zł/m³ |
| Brzoza opałowa (S4) | 180-250 zł/m³ |
| Dąb, buk, grab opałowy (S4) | 270-350+ zł/m³ |
Warto również zwrócić uwagę na zbliżające się zmiany. Nowe regulacje unijne (EUDR), które wchodzą w życie z końcem 2025 roku, prawdopodobnie wpłyną na wzrost cen drewna z udokumentowanym, legalnym pochodzeniem w 2026 roku. Może to stanowić dodatkową premię dla właścicieli, którzy mają uporządkowaną dokumentację swojego lasu, co w mojej opinii jest bardzo istotne.
Aby zobrazować potencjalny przychód, przeprowadźmy prostą symulację. Załóżmy, że posiadasz 1 hektar 100-letniego lasu sosnowego o zasobności 400-500 m³/ha. Przyjmując uśrednioną cenę sosny na poziomie 200 zł/m³ (pamiętając, że drewno tartaczne jest droższe), potencjalny przychód z jednorazowej wycinki może wynieść od 80 000 zł (400 m³ x 200 zł) do nawet 100 000 zł (500 m³ x 200 zł). Jeśli uda się sprzedać znaczną część jako drewno tartaczne, kwota ta może przekroczyć 200 000 zł. Należy jednak pamiętać, że jest to zdarzenie jednorazowe, które następuje po wielu dekadach wzrostu.
Kluczowym ograniczeniem w możliwości pozyskania drewna jest Uproszczony Plan Urządzenia Lasu (UPUL). Jest to dokument obowiązkowy dla lasów o powierzchni powyżej 10 hektarów (a często i mniejszych, jeśli są zgrupowane w kompleksy), sporządzany na 10 lat. UPUL określa między innymi maksymalną ilość drewna, jaką można pozyskać w danym okresie, czyli tak zwany "etat cięć". To oznacza, że nie możesz po prostu wyciąć całego lasu naraz, nawet jeśli jest dojrzały. Etat cięć ma na celu zapewnienie zrównoważonej gospodarki leśnej. Dobra wiadomość jest taka, że koszt sporządzenia UPUL ponosi starosta, co jest sporym odciążeniem dla właściciela.
Stały dochód przez 15 lat: Jak zarabiać na nowo założonym lesie?
Dla tych, którzy rozważają zalesienie gruntów rolnych, istnieją bardzo atrakcyjne programy wsparcia, które mogą zapewnić stały dochód przez wiele lat. To właśnie ta "pensja", o której wspomniałem wcześniej.
Pierwszym elementem jest jednorazowa płatność za założenie uprawy leśnej. Wysokość tego wsparcia jest zróżnicowana i zależy od gatunków drzew, warunków siedliskowych oraz zastosowanych zabezpieczeń (np. ogrodzenie chroniące młode drzewka przed zwierzyną). Stawki wahają się od około 8 800 zł/ha do nawet 16 000 zł/ha, co stanowi znaczące pokrycie początkowych kosztów.
Kolejnym wsparciem jest premia pielęgnacyjna. Jest ona wypłacana corocznie przez 5 lat po zalesieniu i ma na celu pokrycie kosztów związanych z pielęgnacją młodych drzewek, takich jak odchwaszczanie czy czyszczenia wczesne. Orientacyjny zakres stawek to około 1 300 - 2 500 zł/ha rocznie, co w mojej ocenie jest bardzo pomocne w utrzymaniu lasu w dobrej kondycji na początkowym etapie.
Najważniejszym i najdłużej trwającym wsparciem jest premia zalesieniowa. Jest ona wypłacana corocznie przez 15 lat i stanowi rekompensatę za utratę dochodów rolniczych z gruntów, które zostały przeznaczone pod zalesienie. Obecna stawka wynosi około 1 580 zł/ha rocznie. To stabilne źródło dochodu, które przez półtorej dekady może znacząco poprawić rentowność inwestycji w nowy las.
Wszystkie te dotacje i dopłaty są realizowane w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) 2023-2027. Aby je otrzymać, konieczne jest spełnienie określonych warunków i złożenie wniosku do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w wyznaczonych terminach.
Masz już las? Sprawdź dodatkowe źródła dochodu
Jeśli jesteś już właścicielem istniejącego lasu, również możesz liczyć na pewne formy wsparcia i dodatkowe źródła dochodu. Jednym z nich jest program "Wsparcie na zwiększanie bioróżnorodności lasów prywatnych". Jest to dofinansowanie skierowane do właścicieli lasów w wieku od 11 do 60 lat, którzy chcą wprowadzić inwestycje zwiększające różnorodność biologiczną, takie jak wprowadzenie drugiego piętra drzewostanu czy dolesianie luk. Stawki są zróżnicowane w zależności od konkretnego działania.
Innym, bardziej tradycyjnym źródłem dochodu może być sprzedaż choinek, zarówno z plantacji choinkowych, jak i w ramach cięć pielęgnacyjnych w młodnikach. Ponadto, las oferuje możliwość zbioru i sprzedaży płodów runa leśnego, takich jak grzyby, jagody czy zioła. Muszę jednak zaznaczyć, że dochód z tego tytułu jest zazwyczaj dodatkowy, trudny do oszacowania i bardzo nieregularny, zależny od sezonu i warunków pogodowych.
Warto również pomyśleć o alternatywnych sposobach monetyzacji lasu, szczególnie jeśli znajduje się on w atrakcyjnej lokalizacji. Mam tu na myśli rozwój agroturystyki, wynajem terenu pod działalność rekreacyjną (np. paintball, ścieżki edukacyjne, parki linowe) czy organizację "zielonych szkół" dla dzieci i młodzieży. Te opcje wymagają jednak dodatkowych inwestycji w infrastrukturę i są silnie zależne od lokalizacji lasu oraz lokalnego popytu, ale mogą stanowić ciekawe uzupełnienie dochodów.
Zanim policzysz zyski, poznaj kluczowe koszty
Żadna inwestycja nie jest pozbawiona kosztów, a las nie jest wyjątkiem. Jednym z podstawowych i stałych obciążeń jest podatek leśny. Jest to podatek lokalny, którego wysokość oblicza się jako równowartość pieniężną 0,220 m³ drewna. Wartość ta jest ustalana na podstawie średniej ceny sprzedaży drewna uzyskanej przez nadleśnictwa za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego. Oznacza to, że stawka podatku może się zmieniać z roku na rok, ale jest to koszt, który zawsze należy uwzględnić.
Jako właściciel lasu masz również szereg obowiązków, które generują tak zwane "ukryte koszty". Po wycince drzewostanu jesteś zobowiązany do ponownego zalesienia terenu w ciągu 5 lat. To kluczowy element zrównoważonej gospodarki leśnej. Ponadto, musisz dbać o ochronę przeciwpożarową swojego lasu oraz ochronę przed szkodnikami (np. owadami, grzybami, zwierzyną), co może wiązać się z koniecznością zakupu środków ochrony czy wykonania odpowiednich zabiegów. Te działania, choć niezbędne, generują bieżące wydatki.
Warto również pamiętać o potencjalnych kosztach sporządzenia dodatkowej dokumentacji, jeśli nie jest ona pokrywana przez starostę, a także o ewentualnej pomocy leśnika. Choć wsparcie ze strony nadleśnictw i doradców jest często dostępne, w niektórych przypadkach może być konieczne skorzystanie z płatnych usług eksperta.
Ile realnie można zarobić na 1 ha lasu? Podsumowanie i kalkulacje
Podsumowując, spróbujmy zestawić ze sobą potencjalne zyski. Dla nowego lasu założonego na gruncie rolnym, po 15 latach możemy liczyć na następujący orientacyjny dochód z dopłat:
- Jednorazowe wsparcie na zalesienie: ok. 12 000 zł/ha (przyjmując średnią stawkę)
- Premia pielęgnacyjna (5 lat x 2 000 zł/ha rocznie): 10 000 zł/ha
- Premia zalesieniowa (15 lat x 1 580 zł/ha rocznie): 23 700 zł/ha
Sumaryczny, orientacyjny dochód z dopłat po 15 latach wynosi więc około 45 700 zł/ha. Należy jednak pamiętać, że jest to dochód brutto, bez uwzględnienia kosztów początkowych (np. zakupu sadzonek, jeśli nie są objęte dotacją bezpośrednio) i bieżących (podatek leśny, pielęgnacja).
Jeśli chodzi o dojrzały las, potencjalny jednorazowy przychód ze sprzedaży drewna, jak już wspomnieliśmy, może wynieść od 80 000 zł do ponad 200 000 zł za hektar. Muszę jednak z całą mocą podkreślić, że te kwoty są teoretyczne i w praktyce nie da się ich zrealizować jednorazowo ze względu na ograniczenia prawne, a zwłaszcza na wspomniany wcześniej "etat cięć" określony w Uproszczonym Planie Urządzenia Lasu (UPUL). To kluczowa informacja dla każdego inwestora las nie jest bankomatem, z którego można od razu wypłacić całą wartość.
Realistyczny werdykt dotyczący opłacalności inwestycji w las jest taki, że jest to rozwiązanie dla cierpliwych inwestorów, którzy szukają długoterminowej aprecjacji kapitału i cenią sobie również korzyści środowiskowe. To nie jest inwestycja dla osób oczekujących szybkich zysków. Las to inwestycja pokoleniowa. Poza dochodem z drewna i dopłat, nie zapominajmy o wartości samej ziemi leśnej, która również rośnie w czasie. Średnie ceny gruntów leśnych w Polsce wahają się od około 30 000 zł do ponad 50 000 zł za hektar, stanowiąc dodatkową formę zysku kapitałowego. Moim zdaniem, las to przede wszystkim stabilność i perspektywa na przyszłość, a nie źródło natychmiastowych, wysokich dochodów.
